Keuzestress

Kuierend door de supermarkt vorige week, schrok ik van de winkelrekken die tot aan de horizon reikten. Een doolhof van gangpaden mondde uit in vijftien kassa's, volgepakt met verdwaasde klanten. Het was een microkosmos die opmerkelijk groter was dan wat de grijze prefabmuren lieten uitschijnen aan de buitenwereld. 

Ik doorstond het vagevuur dankzij het betere elleboogwerk en verliet de winkel met twee potjes tomatenpurree, een blikje tonijn, knoflook en een schrikbeeld van gekwelde gezichten, schijnbaar overstelpt met keuze. Je ziet ze spoken in de gangpaden. Ze staan rechtop en ademen wel, maar ze bewegen nauwelijks. Hun ogen zijn apathisch, hun schouders hangen naar voren en soms durven ze al eens te kwijlen. De arme stakkerds zijn verlamd door te veel keuzemogelijkheden. Ze zijn verward en overdonderd door alle schijnbaar identieke opties. 

Tijdens de queeste naar de producten voor mijn avondmaal stoot ik op allerlei levensvragen. Wil ik dubbel geconcentreerde of driedubbel geconcentreerde tomatenpurree? Witte tonijn, gele tonijn of skipjack tonijn? Met of zonder graten? In eigen nat of in olie? Liever in zonnebloemolie of in olijfolie? In de supermarkt staan ook acht soorten tandpasta, drie soorten mineraalwater en toiletpapier met oneindig veel laagjes en motiefjes. 

Studies hebben herhaaldelijk aangetoond dat te veel keuze ertoe leidt dat klanten gek worden en de verkoop daalt. Vreemd toch, dat winkelrekken zijn aangegroeid tot exuberante wanden die uitpuilen van producten waarvan men beweert dat ik ze ooit wel is zou kunnen gebruiken. Op zoek naar een lekkere cappucino, biedt mijn ochtendvriend Nescafé maar liefst zes soorten aan. Volgens de firma smaakt elke soort een beetje anders. Er is niet alleen klassieke cappucino, maar ook cappucino zonder cafeïne, met chocoladesmaak, zonder suiker, met veel melk of met een subtiele caramelsmaak. 

En toch lijkt er een strategische logica achter dit decadente aanbod te schuilen. Smiths Food Group, bekend van de Lays chips, zegt dat haar soorten chips op verschillende bevolkingsgroepen gericht zijn. Gebakken chips zijn bijvoorbeeld ideaal voor de gezondheidsfreaks, terwijl kettle chips verkocht worden aan hippe fijnproevers. Het resultaat is een groot marktaandeel voor Lays en een winkelrek dat ik met behulp van een kompas uitkam. Ik ga op zoek naar de knoflook die straks dat kleine extraatje zal toevoegen aan mijn spaghetti al tonno. Naarstig zoek ik naar een beweegreden om te kiezen tussen de drie voorverpakte knoflookbolletjes of het ene bolletje dat ik zelf in een plastic zakje moet steken. Ze zien er even smakelijk uit en een minitieus onderzoek brengt geen verschillen aan het licht. Ik kies dan maar voor de het eenzame bolletje. “Sorrie”, zeg ik tegen de voorverpakte knoflookjes, “jullie zien er ook lekker uit”. 

Stijf van de stress loop ik naar de kassa en voeg me bij de apathische meute. Ik realiseer me nogmaals dat deze supermarkt geen plaats is voor mij. Ik, die de vrijheid kreeg om mijn eigen opvattingen te ontwikkelen en dagelijks oneindig veel waarheden om de oren krijg. Met een empatisch vermogen om het zowat met alles en iedereen ten minste een beetje eens te zijn. Zucht. Ik bedenk me dat het leven veel makkelijker moet zijn voor mijn grootmoeder, die al zestig jaar dezelfde producten koopt “omdat dat nu eenmaal de echte van vroeger zijn”.